رییس و سخنگوی هیأت نظارت بر نشر کتاب در گفتگو با «اعتماد»:

روزنامه اعتماد: حجت‌الاسلام محمدعلی مهدوی‌راد، رییس و سخنگوی هیات نظارت بر نشر کتاب هر چند اعمال سلیقه در روند صدور مجوز را محتمل می‌داند، اما تاکید دارد که در این روند، غرض‌ورزی وجود ندارد و این گونه نیست که ممیزی به صورت مکانیزه و دستگاهی انجام شود
حرف نادرستی است و نمی‌دانم چرا و چه کسی حرف‌هایی زده زیرا کاملا مشخص است که نشر کتاب دو قانون دارد؛ اول قانونی کلی که مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی است و وزارت ارشاد هیچ دخالتی در آن ندارد و اداره کتاب این قانون کلی را به آیین نامه‌ای تبدیل کرده که بسیار مفصل است و موارد بسیار ریز و مرتبی دارد که بر اساس آن کتاب ممیزی می‌شود و قطعا و جزما قانون اعمال می‌شود و اصلا و ابدا این گونه نیست که به تعبیر شما به صورت مکانیزه انجام شود. قطعا قانون کلی متعلق به شواری عالی انقلاب فرهنگی و در دسترس هم هست و بعد به آیین‌نامه تبدیل شده که البته در دولت آقای روحانی یک بازنگری بر آن اعمال شد و گمان می‌کنم هنوز چند ماده‌اش مانده که تمام نشده است ولی قطعا این قانون کلی و در پرتو آن قانون نظم پیدا می‌کند اینها عملا قانونگذار نیستند.

این احتمال هست. اولا چون دو تا مترجم هستند و احتمالا کسی که مجوز می‌گیرد خودش در جاهایی سانسورهایی را اعمال کرده است. شیوه کار چنین است. حتی اگر مترجمی دو بار کتابی را بیاورد باز هم چنین احتمالی وجود دارد. ببینید کتاب به اداره کتاب می‌آید، اداره کتاب بخش‌های مختلفی دارد که هر بخشی در ممیزی یک مسوول دارد. قاعدتا آن کتاب به بخش موضوعی مربوط به خودش می‌رود. فردی که مسوول است که نمی‌تواند به تنهایی این همه کتاب را بخواند. قاعدتا او هم نیروهایی دارد و کتاب‌ها را به بررس‌های متعددی که وجود دارند می‌دهد. این امکان وجود دارد یک بار بررسی، کتاب را بخواند و قانون را طور دیگری فهمیده باشد و بررس دیگری، درک دیگری از همان قانون داشته باشد. راه بسته نیست. این طور نیست به صرف اینکه یک نفر اظهارنظر کرد و کتابی را مشروط یا ممنوع دانست، راه نهایی شود. در مرحله اول وقتی بررسی اظهارنظر می‌کند، ناشر، مولف، محقق، مترجم یا هر کسی که کتاب را آورده، اگر نتیجه بررس را قبول نداشته باشد، اعتراض خود را می‌نویسد تا دوباره بررسی شود. در بررسی دوم، اگر نهایی شد که هیچ اما اگر نشد و باز هم اعتراض شد، به یک کمیته تخصصی می‌رود که در آن مواردی که بررس‌ها اظهارنظر و استدلال کرده‌اند، به یکی از افراد کمیته واگذار می‌شود تا بررسی دقیقی انجام بدهد و بعد از آن به جلسه دیگری می‌آید که دوباره بررسی شود اگر بررسی شد، دیگر حکم نهایی است. از این جهات هیچ کس نمی‌تواند ادعا کند که هیچ اعمال سلیقه‌ای نمی‌شود. ما هم چنین ادعایی نداریم ولی ادعا می‌کنیم که اعمال سلیقه بر اساس فهم خاص خود بررس قانون نمی‌شود. قانون کلی به آیین‌نامه تبدیل شده و این آیین نامه ریز شده ولی ممکن است هر یک از بررس‌ها از آن برداشت‌های خاص خود را داشته باشند ولی اینکه اعمال نظر غرض ورزانه باشد، نیست و حتی اگر هم چنین باشد، در کمیته تخصصی، نهایی شود.

رییس و سخنگوی هیأت نظارت بر نشر کتاب در گفتگو با «اعتماد»:

روزنامه اعتماد: حجت‌الاسلام محمدعلی مهدوی‌راد، رییس و سخنگوی هیات نظارت بر نشر کتاب هر چند اعمال سلیقه در روند صدور مجوز را محتمل می‌داند، اما تاکید دارد که در این روند، غرض‌ورزی وجود ندارد و این گونه نیست که ممیزی به صورت مکانیزه و دستگاهی انجام شود. در گپ‌وگفت کوتاهی با این مقام مسوول، پرسش‌هایی را درباره روند صدور مجوز مطرح کردیم.

بعید می‌دانم چون ترجمه هم چند ماده قانون دارد؛ از همان مصوبات شورای عالی انقلاب و آنها هم به آیین نامه تبدیل شده و اصلا هم چنین نیست. حتی شاید این احتمال وجود داشته باشد که نسبت به ترجمه سختگیری بیشتری باشد ولی نسبت به تالیف بعید می‌دانم این طور باشد.

به جز جایزه کتاب سال، در روند صدور مجوز، چنین نگاهی وجود دارد؟

مهدوی‌راد: در ممیزی اشتباه داریم، اما غرض‌ورزی نداریم

برخی که نویسنده و مترجم هستند، معتقدند نظارت بر آثار تالیفی، در مقایسه با آثار ترجمه، سختگیرانه‌تر است. امسال که سال حمایت از کالای ایرانی نامیده شده، چقدر به آثار تالیفی در بحث مجوز بها داده می‌شود؟

درست که اعمال سلیقه را نمی‌توان نادیده گرفت ولی برخی معتقدند، دوستان بررس خیلی کارشناس نیستند و حوزه کتاب را نمی‌شناسند.

این را قبول ندارم چون دو سال است در جایزه کتاب سال که البته برای خودش مستقل است، امتیاز ترجمه را بالا برده‌ایم ولی امتیاز تالیف را در جای خود نگه داشته‌ایم که نتیجه این شد که تالیف در جایزه پررنگ‌تر باشد. اینجا کلا جهت‌گیری به سمت تالیفی است به خصوص امسال بناست برای آثار تالیفی که به مرتبه‌ای رسیده‌اند، تسهیلاتی در نظر گرفته شود، بالاخره نگاه این طور است که تالیف اولویت بیشتری دارد.

بسیار بسیار حرف نادرستی است چون نزدیک به هزار نفر این کارها را انجام می‌دهند و این دوستان واقعا همه آنان را می‌شناسند؟! افراد بررس‌ها هفتاد و دو گروه هستند. یعنی زیرگروه‌ها و افراد بسیار زیادی هستند که بررسی می‌کنند. شاید اگر برای کتاب من هم اتفاقی بیفتد، چنین جملاتی بگویم که اینها اصلا نمی‌‌فهمند. اما بارها در چندین مصاحبه صریحا گفته‌ام امکان روی دادن اشتباه را ابدا منتفی نمی‌دانیم. طبیعی است که کسی اشتباه کرده باشد اما اینکه کسی غرض‌ورزی کرده باشد را نمی‌پذیریم. اگر هم خدای نکرده مواردی باشد، در کمیته نهایی، امکان بررسی دارد.

ولی با وجود همین آیین‌نامه، باز هم بحث اعمال سلیقه را نمی‌توان نادیده گرفت. گاهی کتابی با اسم یک مترجم مجوز می‌گیرد ولی همان کتاب با نام مترجمی دیگر مجوز نمی‌گیرد.

برخی از مترجمان معتقدند گویی این نظارت به صورت ماشینی و مکانیزه انجام می‌شود. آیا ممیزی بر کتاب‌ها بر اساس آیین‌نامه خاصی است ؟

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *